Het Stamboek - behoud(t) het Goede

Het was dit jaar iets rustiger op het gebied van veranderingen van de Criteria. Er zijn twee aanpassingen geweest: toestaan van zeillatten in kluivers, met uitzondering van Tjotters, Boeiers en Friese Jachten en enkele technische aanpassingen in formules die bij de beoordeling van Zeeschouwen worden gebruikt. Dat laatste had te maken met de harmonisering met de formules die het Watersportverbond hanteert.
Er zijn altijd aanpassingen in de Criteria geweest als gevolg van ontwikkelingen om ons heen.
Nu bereiken ons vragen over de toelaatbaarheid van synthetisch teak als vervanger van natuurlijk teak. De eigenaren worden geconfronteerd met de zeer hoge kosten en de krappe beschikbaarheid van teak hout. Plantage teak is minder geschikt en ook alternatieve tropische houtsoorten worden schaarser en duurder. Een traditioneel teak dek wordt een ongekende luxe en dat is een onwenselijke situatie. De Criteriumcommissie onderzoekt nu in hoeverre synthetisch teak als vervanger gebruikt kan worden. Welke eisen mogen hier aan gesteld worden om het historisch karakter van onze schepen te behouden. Het zou een majeure aanpassing van de Criteria zijn die vergelijkbaar is met het vervangen van katoenen zeilen door dacron. De commissie is volop bezig met dit onderwerp en is in gesprek gegaan met leveranciers, architecten, werven, erfgoeddeskundigen en eigenaren. Ook onze Raad van Advies zal hier bij betrokken worden.

Inmiddels zijn er nieuwe leden in de Criteriumcommissie geïnstalleerd. Frank Teurlings, die ook in de vorige commissie zitting had is de nieuwe voorzitter. Bij hem zal aanvankelijk de focus liggen op de organisatie en uitvoering van het schouwwerk. Verder is Daan Groen benoemd als lid en bij hem zal de focus liggen op de ontwikkeling van de Criteria, en als derde lid is benoemd Johan Spruit. Hij zal zich richten op het schouwwerk in het algemeen en optreden al schouwmeester voor het z.g. 'Oude Hout'. De commissie heeft nu drie leden maar er bestaat nog een vacature voor een scheepsbouwkundige die nieuwbouw tekeningen kan toetsen aan de Criteria en namens SSRP als gesprekspartner kan optreden vis-a-vis de jachtarchitecten.
Het was een druk jaar voor de commissie, maar aan het eind van het jaar waren er geen achterstanden en zijn er 52 schepen geschouwd en ingeschreven in het register. Er behoefden geen schepen te worden afgekeurd. Wel was er een groep Lemsteraken, die een ingekort roerblad hadden gemaakt om zodoende meer balansroer te hebben. De commissie is positief over een balansroer want dat werd altijd al toegepast op onze schepen, echter een ingekort roerblad aan de achterzijde is strijdig met het traditionele ontwerp en moest daarom worden afgekeurd. De betreffende schepen hebben een tijdelijke dispensatie gekregen met een looptijd van twee jaar.

Jaarlijks vallen er schepen af door verkoop of andere redenen, maar dat aantal werd de laatste jaren ruimschoots goed gemaakt door de nieuwe en her-inschrijvingen. Nadat alle mutaties in het Stamboek zijn verwerkt, staat de teller eind 2024 op het aantal van 1012 "actieve" schepen. In de tijd gezien een absoluut record. Er veranderen veel schepen van eigenaar, er zijn nog een aantal in behandeling bij de Criterium Commissie, maar deze zijn niet alle op dit moment weer in het Stamboek "geactiveerd". Dus het aantal had nog hoger kunnen zijn.
In de Schepenlijst van de SSRP zijn bijna 2900 schepen opgenomen, onderverdeeld in 71 verschillende scheepstypes. Dit is maar een gedeelte van alle zeilende schepen zoals ze in het verleden in Nederland hebben gevaren. Maar allemaal types die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd. Van deze schepen zijn er op dit moment ruim 1000 “actief” ingeschreven in het Stamboek. 

Vooral in de eerste tientallen jaren na de start van het Stamboek in 1955 waren de grote bijeenkomsten van oud-Nederlandse schepen populair. Lang niet elk deelnemend schip werd ook daadwerkelijk in het Stamboek opgenomen met een inschrijvingsnummer en plaquette. Overigens was deze plaquette in de eerste jaren niet verplicht. Schepen, die niet werden ingeschreven in het Stamboek, werden gelukkig wel in de Schepenlijst geregistreerd en kregen een nummer in de 9000-serie. Veel van deze schepen hebben later alsnog een plaquette gekregen met inschrijvingsnummer.